Wydawca treści Wydawca treści

Ochrona lasu

Zadaniem współczesnego leśnika jest stosowanie wszelkich możliwych środków, by ochronić las przed zniszczeniem, a celem jest doprowadzenie go do stanu zbliżonego do naturalnego, gwarantującemu mu pełne zdrowie.

Lasy można porównać do pojedynczego organizmu, który żyjąc w optymalnych dla siebie warunkach, mając odpowiednie pożywienie, dostęp do wody i nie będąc atakowanym przez nadzwyczaj silne, nienaturalne negatywne czynniki zewnętrzne, cieszy się dobrym zdrowiem i posiada naturalną odporność. Tymczasem lasy na terenie Pałuk od pradziejów były karczowane, wypalane, rozczłonkowywane służąc w ten sposób człowiekowi. Z czasem nadeszła pora, gdy ludzie zaczęli prowadzić racjonalną gospodarkę leśną. Początkowo popełniano wiele błędów, co skutkuje obecnie niedostosowaniem składu gatunkowego lasów do siedliska.

Wraz z rozwojem przemysłu pojawiły się nowe zagrożenia jak kopalnia wapienia w Wapiennie i cementownia w Bielawach, kopalnia soli wraz z podziemnymi magazynami gazu w okolicach Huty Palędzkiej. Z każdym rokiem pogłębia się na naszym terenie deficyt wodny. Wszystkie te elementy nie mogły pozostać obojętne na wspomniany 'organizm leśny' i zaczął on chorować. Osłabiony przez te rozliczne czynniki stał się bardzo atrakcyjnym miejscem do żerowania dla grupy owadów zwanych szkodnikami wtórnymi.

W naturze występują również zwierzęta począwszy od owadów po duże ssaki roślinożerne, dla których leśne rośliny w tym drzewa są naturalnym źródłem pokarmu. Naruszona przez człowieka równowaga ekologiczna spowodowała, że mogą one okresowo występować w nadmiernej ilości, stanowiąc poważne zagrożenie dla trwałości lasu. Poważnym zagrożeniem są również pożary. Dlatego apelujemy do wypoczywających w lasach Nadleśnictwa Gołąbki o szczególną ostrożność.

  

 

Las gospodarczy od czasu do czasu wymaga aktywnej ochrony leśników …

Wiedza o procesach zachodzących w przyrodzie i kontrola stanu środowiska leśnego pozwalają leśnikom na wczesną diagnozę zagrożeń, mogących wpłynąć negatywnie na stan lasu. Każdego roku podejmują oni działania mające na celu zachowanie trwałości lasu i zwiększenie jego naturalnej odporności na czynniki szkodotwórcze. Zagrożenia dzieli się na trzy grupy:

  • biotyczne (np. szkodliwe owady, grzyby patogeniczne, ssaki roślinożerne),
  • abiotyczne – ekstremalne zjawiska atmosferyczne (np. silne wiatry, śnieg, ulewne deszcze, wysokie i niskie temperatury),
  • antropogeniczne – wywołane przez człowieka (np. pożary, zanieczyszczenia przemysłowe,

       zaśmiecanie lasu).

Ptaki

W polskich lasach każdego roku przystępują do lęgów miliony ptaków należących do około 130 gatunków. Uznaje się, że największa liczba dorosłych osobników z całego zgrupowania ptaków lęgowych w lasach odbywa lęgi od końca marca do początku lipca. Gniazda większości gatunków budowane są od nowa każdego roku. Ptaki zakładają je w różnych miejscach – na ziemi, w wykrotach, w podszycie, w dziuplach, pod korą, wysoko w koronach drzew. Biorąc pod uwagę zróżnicowaną widoczność w drzewostanach, zidentyfikowanie wszystkich stanowisk lęgowych bywa niekiedy bardzo trudne, nawet dla eksperta ornitologa.

Obowiązujące przepisy w Lasach Państwowych, ograniczają ryzyko uszkodzenia ptasich gniazd lub dziupli podczas prac związanych z pozyskaniem drewna. Pomimo przestrzegania wyżej wymienionych przepisów zdarzają się przypadki naruszenia stanowisk lęgowych. Skłoniły one Dyrekcję Generalną LP do opracowania wytycznych, które w połączeniu z obowiązującymi przepisami powinny maksymalnie zawęzić margines wystąpienia takich zdarzeń.

Ptaki wymagają troski cały rok, leśnikom zależy na tym zwłaszcza w okresie lęgowym. Różnorodność gatunków, biologia rozrodu, powodują, że okresy godowe są bardzo rozciągnięte w czasie. W normach prawnych brak jest jednolitego terminu ochrony, wspólnego dla wszystkich gatunków. W rozporządzenie MŚ z 16.12.2016 roku w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt, jest wskazany okres od 16 października do końca lutego, kiedy to pod pewnymi warunkami można usuwać bez zezwolenia gniazda z budek lęgowych, obiektów budowlanych, terenów zieleni.

Pozostały czas bywa interpretowany umownie jako okres lęgowy ptaków. W praktyce tak to nie funkcjonuje, gdyż trudno ustalić jeden termin dla wszystkich gatunków. Co ważne, stanowisko takie zajęła Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Warszawie.

Niezależnie od tego leśnicy pozostawiają w lesie drzewa zasiedlone, dziuplaste, stare, sprzyjające zakładaniu gniazd. Takie kępy ekologiczne zostawiane sa w lesie do naturalnego rozpadu, mogą być cały czas wykorzystywane przez ptaki i inne zwierzęta. Reguluje to także rozporządznie MŚ z 18.12.2017 roku w sparwie wymagań dobrej praktyki w zakresie gospodarki leśnej. Paragraf 1 pkt 5 wskazuje, że w okresie lęgowym nie wycina się drzew, które zostały zidentyfikowane jako zasiedlone. Kolejny przepis zobowiązuje leśników do pozostawiania ich do naturalnego rozpadu. 

Przepisy te dotyczą wszystkich właścicieli i zarządców lasów. W LP dodatkowo obowiązują przepisy i regulacje wewnętrzne, instrukcje pragmatyki służbowej precyzują techniczne i organizacyjne wskazania, jak należy podchodzić do zabiegów gospodarczych w okresie lęgowym.

Zdarzają się jednak przypadki losowe wypadnięcia piskląt z gniazda, potrącenia przez pojazdy, nieostrożne strącenie gniazda, przypadkowa wycinki drzewa (zadrzewienia miejskie, lasy gospodarcze, tereny zielone, użytki rolne, ogrody, sady). Musimy w takich sytuacjach reagować, podejmować kroki w celu ratowania każdego ptaka. Leśnicy mają swój sposób, najpierw profilaktyka, ostrożne podchodzenie z pracami lesnymi podczas lęgów, jeśli i to nie pomoże (ptaki znajdą sie w potrzebie), musimy niezwłocznie działać.

Ranne ptaki najlepiej ulokować w ośrodkach rehabilitacji zwierząt, gdzie znajdą fachową pomoc, zostaną opatrzone i przywrócone do natury. Adresy takich ośrodków można znaleźć wszędzie na stronach internetowych, leśnikom najbliżej do Generalne Dyrekcji Ochrony Środowiska, która publikuje takie informacje. Wystarczy odnaleźć najliższy adres naszego zamieszkania i dostarczyć ranne zwierzaki. Napewno zajmą się, nie odmówią pomocy.

W takich przypadkach czywają także sami leśnicy, którzy mogą pomóc, pośredniczyć w organizacji pomocy dla rannych ptaków. Wystarczy zadzwonić pod nr alarmowy (o każdej porze), udzielimy rady, pokierujemy:

  • kom. 600 421 406 - Michał Zwolenkiewicz (inż. nadzoru)
  • kom. 535 231 626 - Józef Popiel (st. specjalista)

Owady

Las jest miejscem życia wielu gatunków owadów. W specyficznych warunkach niektóre z nich stanowią zagrożenie dla lasu. Dzielimy je wtedy na:

  • szkodniki pierwotne, które atakują zdrowe drzewa (np. foliofagi, czyli owady liściożerne),
  • szkodniki wtórne – atakujące i zasiedlające drzewa, które zostały osłabione w skutek działania innych czynników (suszy czy zanieczyszczeń przemysłowych).

Okresowe, masowe występowanie niektórych gatunków owadów (tzw. gradacja) stanowi poważne zagrożenie dla trwałości lasu. Zadaniem leśników jest niedopuszczenie do takich sytuacji lub ograniczenie liczebności populacji szkodliwych owadów.

Okresowe, masowe występowanie niektórych gatunków owadów (tzw. gradacja) stanowi poważne zagrożenie dla trwałości lasu. Zadaniem leśników jest niedopuszczenie do takich sytuacji lub ograniczenie liczebności populacji szkodliwych owadów. Najwięcej szkód wyrządzają owady, których gąsienice lub larwy ogryzają lub zjadają liście czy igły. Poważne problemy sprawiają też owady żerujące na korzeniach drzew i krzewów. W ostatnich latach do najbardziej niebezpiecznych należą populacje chrabąszcza majowego i kasztanowca, brudnicy mniszki, barczatki sosnówki, strzygoni choinówki, boreczników, zwójki zieloneczki. Jesienią leśnicy sprawdzają liczebność pędraków i larw owadów zimujących w ściółce i glebie, aby oszacować zagrożenie dla lasu na rok następny. Liczebność nadmiernie występujących owadów ogranicza się przez:

  • wykładanie i kontrolę różnego rodzaju pułapek (feromonowych i klasycznych),
  • wyznaczanie i szybkie usuwanie z lasu drzew opanowanych przez owady,
  • opryski certyfikowanymi preparatami

Grzyby patogeniczne

Należą do jednych z najważniejszych czynników chorobotwórczych drzewostanów. Szczególnie niebezpieczne są: korzeniowiec wieloletni wywołujący hubę korzeniową oraz opieńki powodujące opieńkową zgniliznę korzeni. Niezwykle istotna jest w tym wypadku kontrola stanu sanitarnego drzewostanów i w razie potrzeby stosowanie preparatów ochronnych.

Ssaki roślinożerne

Wysokie koszty pociąga za sobą ochrona najmłodszego pokolenia lasu, które stanowi szczególnie atrakcyjny pokarm dla wielu zwierząt leśnych. Odnowienia i zalesienia nie byłyby możliwe, gdyby nie zastosowano grodzenia upraw, palikowania poszczególnych sadzonek czy innych sposobów zabezpieczania przed zwierzyną.

Działalność człowieka

Może stanowić duże zagrożenie dla lasu. Leśnicy dbają o to, by osoby odwiedzające las czuły się bezpiecznie i jednocześnie same przestrzegały przepisów prawa. Dzięki edukacji leśnej coraz więcej osób włącza się np. w zwalczanie procederu zaśmiecania lasów czy jazdy w niedozwolonych miejscach na motocyklach, quadach. Nie ma już praktycznie przyzwolenia społecznego na takie zjawiska, jak kradzieże drewna czy kłusownictwo.

Ochrona przeciwpożarowa

Ogromnym zagrożeniem dla lasu jest ogień. Ochrona przeciwpożarowa lasu oparta jest na sprawnym i skutecznie działającym systemie, dzięki któremu możliwe jest szybkie wykrywanie pożarów, alarmowanie służb ratowniczych i prowadzenie akcji gaśniczej. Elementy tego systemu:

  • punkty alarmowo-dyspozycyjne, działające we wszystkich regionalnych dyrekcjach LP

      i nadleśnictwach,

  • sieć dostrzegalni przeciwpożarowych, z których prowadzi się obserwację lasu,
  • sieć punktów prognostycznych i pomocniczych, wyposażonych w odpowiednią aparaturę do pomiaru wilgotności ściółki sosnowej i powietrza, w których określa się aktualny stopień zagrożenia pożarowego lasu,
  • sieć łączności radiotelefonicznej,
  • sieć dojazdów pożarowych,
  • bazy sprzętu do gaszenia pożarów lasu,
  • sieć punktów czerpania wody,
  • pasy przeciwpożarowe, oddzielające las od obiektów stanowiących zagrożenie pożarowe (takich jak np. parkingi leśne, linie kolejowe, zakłady przemysłowe, drogi publiczne, poligony wojskowe).

W okresie zwiększonego zagrożenia pożarowego działają również leśne bazy lotnicze. Stacjonują w nich samoloty oraz śmigłowce, które są wykorzystywane do patrolowania obszarów leśnych i gaszenia pożarów.

Okresowy zakaz wstępu do lasu to sposób na zapewnienie bezpieczeństwa z jednej strony człowiekowi, z drugiej – lasom i ich mieszkańcom. Wprowadzany jest decyzją nadleśniczego w przypadku występowania dużego zagrożenia pożarowego – jeżeli przez kolejnych pięć dni wilgotność ściółki sosnowej, mierzona o godz. 9 rano, będzie niższa od 10 proc. Pozwala on na sprawniejsze prowadzenie działań przeciwpożarowych i zredukowanie niebezpieczeństwa dla osób mogących znaleźć się podczas pożaru na terenie lasu. Za nieprzestrzeganie zakazu wstępu do lasu grozi mandat w wysokości 500 zł.

(ze str. internetowej DGLP)