Tytuł projektu:

Lasy dla mokradeł – ochrona siedlisk hydrogenicznych na obszarach cennych przyrodniczo

Podmioty realizujące projekt:

• Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe reprezentowane przez CKPŚ,
• ponad 120 nadleśnictw z 17 RDLP,
• Partnerzy projektu: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Centrum Ochrony Mokradeł

Okres realizacji:
2024-2029

Główny cel projektu:
przywrócenie funkcji lub utrzymanie stanu bagien, torfowisk i innych terenów podmokłych pozostających w zarządzie PGL LP na obszarach Natura 2000 i poza nimi na łącznej powierzchni co najmniej 10 450 ha do 30.06.2029.

Planowane działania będą ukierunkowane na ochronę siedlisk przyrodniczych oraz gatunków związanych z uwilgotnionymi (bagiennymi) obszarami zielonej infrastruktury, w szczególności wybranych siedlisk Natura 2000 tj.:
1) bagna, torfowiska i inne obszary podmokłe (7110, 7120, 7140, 7150, 7210, 7220, 7230),
2) użytki zielone (6410, 6430, 6440, 6510),
3) siedliska leśne (91D0, 91E0, 91F0).

Planowane działania obejmą 4 główne etapy:

1) Prace przygotowawcze, m.in.:

• ocena stanu i mapowanie siedlisk zgodnie z Metodyką monitoringu siedlisk przyrodniczych wg. GIOŚ,
• wyznaczenie stref buforowych wokół wybranych obszarów siedlisk przyrodniczych,
• opracowanie wskazań do prowadzenia zadań ochronnych i sposobów gospodarowania na siedliskach hydrogenicznych,
• przygotowanie niezbędnych wytycznych, ekspertyz, w tym ekspertyz hydrologicznych, dokumentacji technicznej oraz środowiskowej,

2) Działania z zakresu ochrony czynnej siedlisk i gatunków, zmierzające do zachowania i renaturyzacji siedlisk hydrogenicznych na terenach zarządzanych przez PGL LP, tj.:

• zwalczanie gatunków ekspansywnych lub obcych, w tym inwazyjnych,
• kośne i pastwiskowe użytkowanie terenu,
• wykaszanie okrajków siedlisk torfowiskowych, usuwanie podrostów drzew i krzewów, zmniejszanie zacienienia siedliska,
• budowa, odbudowa i przebudowa urządzeń piętrzących (głównie zastawek),
• zakup i montaż diverów, stacji hydro-meteo, piezometrów.

3) Monitoring hydrologiczny wybranych działań w połączeniu z monitoringiem przyrodniczym i weryfikacją przeprowadzonych działań, w tym m.in. weryfikacja terenowa na wybranych siedliskach.

4) Działania edukacyjne oraz informacyjne na temat zagrożeń i konieczności ochrony różnorodności biologicznej bagien, torfowisk i innych terenów podmokłych oraz ich funkcji i znaczenia dla całego społeczeństwa, w tym:

• upowszechnianie wypracowanych metodyk i dobrych praktyk wśród pracowników PGL LP oraz innych zarządców i użytkowników siedlisk hydrogenicznych i ich partnerów,
• organizacja wydarzeń edukacyjno-przyrodniczych,
• przeszkolenie edukatorów leśnych z tematyki ochrony mokradeł.

Działania będą skierowane do ogółu społeczeństwa, a w szczególności do następujących grup odbiorców: pracownicy LP, rolnicy, nauczyciele i edukatorzy, społeczności lokalne, rolnicy, turyści, mieszkańcy dużych miast, NGO, naukowcy, eksperci (projektanci i wykonawcy robót), instytucje zajmujące się ochroną przyrody, administracja rządowa i samorządowa, decydenci, jednostki naukowo-badawcze.

Planowane rezultaty projektu:

• Powierzchnia obszarów Natura 2000 objętych środkami ochrony i odtworzenia: ponad 10 tys. ha
• Zielona infrastruktura objęta wsparciem do celów innych niż przystosowanie się do zmian klimatu: 450 ha
• Zasięg działań/ kampanii edukacyjno-informacyjnych: 5000 osób

Planowana wartość projektu:

• Całkowity koszt realizacji projektu: 117 647 058 zł
• Kwota wydatków kwalifikowalnych: 117 647 058 zł
• Kwota dofinansowania z UE: 100 000 000 zł

W ramach projektu „Lasy dla mokradeł” na terenie Nadleśnictwa Gołąbki zaplanowano opracowanie ekspertyzy hydrologicznej. Celem przedmiotowego opracowania ekspertyzy hydrologiczne  dla Nadleśnictwa Gołąbki jest rozpoznanie aktualnego stanu stosunków wodnych, identyfikacja czynników pogarszających warunki wodne oraz wskazanie optymalnych działań zmierzających  do ich poprawy. Przedmiotowa ekspertyza będzie stanowić podstawę do wdrożenia skutecznych rozwiązań technicznych i organizacyjnych, kto re pozwolą na przywrócenie  i trwałe utrzymanie właściwego poziomu wód gruntowych i powierzchniowych, niezbędnych do zachowania  i poprawy stanu siedlisk przyrodniczych w obrębie wydzielenia.

Tytuł Projektu: Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu - zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów (PPOŻ2)

Podmioty realizujące projekt:

• Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państowe - Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych.
• 153 nadleśnictw z 17 RDLP.

Okres realizacji: 2024-2028

Cel główny projektu:

Celem projektu jest poprawa sprawności systemu wczesnego ostrzegania, prognozowania i szybkiego reagowania w sytuacji wystąpienia zagrożeń związanych z pożarami lasów pozostających w zarządzie PGL LP.

Cele szczegółowe:

• zwiększenie powierzchni leśnych objętych monitoringiem poprzez budowę, przebudowę i remont dostrzegalni przeciwpożarowych;
• sprawne lokalizowanie źródła zagrożenia za pomocą systemu monitorującego, obejmującego obszary leśne jak i poza lasami;
• poprawa dokładności prognozowanie zagrożenia pożarowego na podstawie danych meteorologicznych;
• skuteczne przystępowanie do gaszenia pożarów z udziałem sprawnego technicznie, nowoczesnego sprzętu poprzez zakup samochodów patrolowo-gaśniczych;
• zwiększenie dostępności miejsc zaopatrzenia w wodę, przydatne do ograniczania, rozprzestrzeniania, gaszenia i dogaszania pożarów lasów poprzez budowę, przebudowę i remont punktów czerpania wody.

Planowane działania:

W ramach projektu będą realizowane następujące działania:

• rozwój i modernizacja systemów wczesnego ostrzegania i prognozowania zagrożeń, w tym:

    - budowa, przebudowa i remont dostrzegalni przeciwpożarowych,
    - budowa i modernizacja masztów, wspierających funkcjonowanie systemu do lokalizacji pożarów,
    - budowa i doposażenie stacji meteorologicznych,
    - zakup nowoczesnego sprzętu umożliwiającego identyfikację i lokalizację pożarów oraz doposażenie PAD.

• wsparcie techniczne systemu ratowniczo-gaśniczego na wypadek wystąpienia pożarów lasów, w tym:

    - zakup samochodów patrolowo-gaśniczych;
    - budowa, przebudowa i remont punktów czerpania wody.

Projekt stanowi kontynuację działań realizowanych przez Lasy Państwowe w ramach projektu współfinansowanego z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020.

Planowane rezultaty projektu:

• Liczba wspartych obiektów dla celów ochrony przed pożarami lasów (dostrzegalnie przeciwpożarowe, maszty przekaźnikowe, maszty METEO) - 77 szt.
• Liczba zakupionych urządzeń wspierających system ochrony przed pożarami lasów (system do lokalizacji pożarów, doposażenie PAD, stacje METEO, samochody) - 199 szt.
• Liczba PCW (punkty czerpania wody) wybudowanych, przebudowanych lub wyremontowanych - 151 szt.

Bezpośrednimi odbiorcami projektu są nadleśnictwa, w których użytkowane będą powstałe lub modernizowane w projekcie obiekty oraz zakupiony z jego środków sprzęt. Innymi interesariuszami projektu będą podmioty, których zadaniem jest prowadzenie działań na rzecz ochrony przyrody lub nadzór nad obszarami chronionymi. Będą to zatem, poza jednostkami Lasów Państwowych, organy administracji publicznej odpowiedzialne za zadania związane z ochroną przyrody (RDOŚ, GDOŚ, parki narodowe, gminy, organy wydające decyzje administracyjne), pośrednio także jednostki korzystające z rezultatów projektu i wypracowanej wiedzy i doświadczeń (Straż Pożarna, OSP), okoliczni mieszkańcy, jak również ogół społeczeństwa.

Zakres działań planowanych do realizacji na terenie Nadleśnictwa Gołąbki:

W ramach projektu Nadleśnictwo Gołąbki zamierza pozyskać lekki samochód patrolowo-gaśniczy, dzięki któremu będziemy mogli skuteczniej patrolować teren, rozpoznawać zagrożenia wykryte przez system monitoringu przeciwpożarowego i we współpracy z Państwową Strażą Pożarną tłumić pożary powstałe w lesie, a nawet samodzielnie gasić pożary wykryte w zarodku. Nowy samochód zastąpi wysłużony dotychczasowy, który pełni obecnie podobną rolę.

Planowana wartość projektu:

Całkowity koszt realizacji projektu: 160 309 276,71 zł

Kwota wydatków kwalifikowalnych: 116 581 733,78 zł

Kwota dofinansowania z UE: 92 927 299,99 zł

Poziom dofinansowania: 79,71%

#FunduszeUE

Cel - wzmocnienie odporności na zagrożenia związane ze zmianami klimatu w nizinnych ekosystemach leśnych. Podejmowane działania będą ukierunkowane na zapobieganie powstawaniu lub minimalizację negatywnych skutków zjawisk naturalnych takich jak: niszczące działanie wód wezbraniowych, powodzie i podtopienia, susza i pożary.

Cel główny projektu zostanie osiągnięty poprzez realizację kompleksowych działań polegających na zabezpieczeniu lasów przed kluczowymi zagrożeniami związanymi ze zmianami klimatycznymi. Obejmą one rozwój systemów małej retencji oraz przeciwdziałanie nadmiernej erozji wodnej na terenach nizinnych.

Cele uzupełniające:

• odbudowa cennych ekosystemów naturalnych, a tym samym pozytywny wpływ na ochronę różnorodności biologicznej;
• ocena skutków przyrodniczych wykonywanych zadań realizowana poprzez prowadzenie monitoringu powykonawczego wybranych zadań adaptacyjnych. 

W ramach projektu będą realizowane inwestycje związane z:

• budową, przebudową, odbudową i poprawą funkcjonowania zbiorników małej retencji, wraz z niezbędną infrastrukturą umożliwiającą czerpanie wody do celów przeciwpożarowych przez jednostki PSP;
• budową, przebudową, odbudową i poprawą funkcjonowania małych urządzeń piętrzących w celu spowolnienia odpływu wód powierzchniowych oraz ochrony gleb torfowych;
• adaptacją istniejących systemów melioracyjnych do pełnienia funkcji retencyjnych z zachowaniem drożności cieku dla ryb;
• zabezpieczeniem obiektów infrastruktury leśnej przed skutkami nadmiernej erozji wodnej, związanej z gwałtownymi opadami;
• przebudową i rozbiórką obiektów hydrotechnicznych niedostosowanych do wód wezbraniowych (mostów, przepustów, brodów).

Projekt wykorzystuje kompleksowe zabiegi łączące przyjazne środowisku metody przyrodnicze i techniczne. Planowane są w większości małe obiekty/budowle o prostej konstrukcji budowane z zastosowaniem materiałów naturalnych. Wybierane technologie mają być przyjazne dla naturalnego środowiska przyrodniczego.

Bezpośrednim efektem realizacji projektu będzie zretencjonowanie 2,1 mln m³ wody. Wartość projektu:

• planowany całkowity koszt realizacji projektu wynosi 234 670 000,00 zł,
• maksymalna kwota wydatków kwalifikowalnych wynosi 170 000 000,00 zł,
• maksymalna kwota dofinansowania z funduszy europejskich wynosi 144 500 000,00 zł.

Nadleśnictwo Gołąbki bierze udział w programie ….

Przymierzamy się do własnego projektu, pod roboczą nazwą; „Nawadnianie obszarów leśnych z wykorzystaniem wody kopalni kruszywa Wapienno".

Projekt ulokowano w Leśnictwach Szczepanowo i Niedźwiedzi Kierz, przewiduje doprowadzenie wód z odwodnienia kopalni Wapienno na obszary leśne pozwoli na wykorzystanie wody do nawodnień leśnych. Obiekt Szczepanowo ma na celu nawadnianie obszarów leśnych z wykorzystaniem wody z odwodnienia złoża kamienia wapiennego w Wapiennie.

Nawodnienie planowane jest poprzez doprowadzenie wody doprowadzalnikiem składającym się z rowu  i rurociągu, zaopatrzonym w uzbrojenie w postaci zastawek i wpustów Woda z odwodnienia kopalni Wapienno będzie podawana z odkrywki Wapienno rurociągiem tłocznym do punktu odbioru wody który stanowi studnia ujściowa ze zbiornikiem wyrównawczym, przez eksploratora kopalni Wapienno – La Farge Holcim

Ze zbiornika wyrównawczego doprowadzalnikiem – rowem otwartym woda grawitacyjnie zostanie doprowadzona do  obiektu  Kacze Doły -  kompleksu zbiorników wodnych, które w obecnej chwili są wyłączone z użytkowania z braku wody. Również kompleks leśny w rejonie obiektu jest wyłączony z gospodarki leśnej.

Po trasie rowu otwartego przewiduje się wpusty wodne celem odtworzenia kompleksów wodno – błotnych, które uległy degradacji. Następnie doprowadzalnik jako rurociąg tranzytowy i rów otwarty ma na celu doprowadzenie wody do  istniejącego obiektu Niedźwiedzi Kierz – istniejących zbiorników wodnych. Zostały one wykonane w ramach małej retencji wodnej i zabezpieczenia przeciw powodziowego jako zbiorniki suche w ramach wcześniejszego projektu.  

Po wykonaniu doprowadzalnika istnieje możliwość nawodnienia obszarów leśnych  w leśnictwie Niedźwiedzi Kierz, które stanowią kompleks błotno – wodny. Obecnie jest on zdegradowany z powodu braku wody, co ujemnie wpływa na drzewostan, prowadzi do wypadania drzew.

W chwili obecnej wody z odwodnienia  kopalni odkrywkowej Wapienno są odprowadzane do rowu melioracji szczegółowej R-K melioracyjnego we wsi Krotoszyn, gmina Barcin. Woda nie zasila ekosystemu, tracona jest bezpowrotnie.

Rów melioracji szczegółowej R-K położony jest w zlewni hydrologicznej bezpośredniej Noteci. Rów R-K bierze swój początek z lokalnego jeziorka we wsi Szczepanowo, przepływa przez kompleksy użytków leśnych Szczepanowo, przez wieś Krotoszyn i wpada do Noteci w mieście Barcin, pełni funkcję odprowadzalnika wód powierzchniowych i melioracyjnych wsi Szczepanowo, Wapienno, Krotoszyn, oraz wód z  odwodnienia kopalni odkrywkowej  Wapienno.                                                                                                                                                                                                                                    

Rów R-K w km 3+040 jest zasilany przez zrzut wody z odwodnienia kopalni odkrywkowej Wapienno, zlewnia hydrologiczna rowu w tym przekroju wynosi 12,05 km². Całkowita zlewnia rowu RK wynosi 16,0 km².

JP

Więcej o projekcie LP: http://www.ckps.lasy.gov.pl/o-projekcie#.WNDqrGczWUk

Nadleśnictwo Gołąbki zrealizowało w ostatnich latach kilka poważnych inwestycji w ramach unijnych programów.

W ramach działania 226 „Odtwarzanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego przez katastrofy oraz wprowadzanie instrumentów zapobiegawczych" wykonano dwie inwestycje.

Pierwsze zadanie w ramach tego programu nosiło nazwę  „Wzmocnienie ochrony przeciwpożarowej lasu poprzez modernizację i odbudowę drogi przeciwpożarowej nr 1 w Leśnictwie Długi Bród o łącznej długości 7,3km" i zostało wykonane w 2011 roku.

Zrealizowanie przedsięwzięcia pozwoliło udostępnić około 2000ha lasu dla sił i środków szybkiego działania podczas prowadzenia akcji ratowniczo-gaśniczej. Odcinek ten jest jedyną drogą udostępniającą lasy leśnictwa Długi Bród oraz częściowo Mięcierzyn do zabezpieczenia przed powstaniem klęski żywiołowej lub katastrofy. Modernizacja drogi dała możliwość użycia, na wypadek pożaru, najnowocześniejszego sprzętu o dużej wydajności i ciężarze własnym – nawet do 30 ton. W skład drogi wchodzi drugi ważny element systemu ochrony przeciwpożarowej jakim jest punkt czerpania wody wraz z placem manewrowym.

W 2013r. zrealizowano „Modernizację drogi pożarowej nr 1 w Nadleśnictwie Gołąbki o łącznej długości 11,3km w Leśnictwach: Oćwieka, Głęboczek, Jeziora, Smolary oraz remont sięgacza ppoż. do lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa, o łącznej długości 0,615km w Leśnictwie Jeziora". Pomoc przyznana z Funduszy Unii Europejskiej na realizacje całego przedsięwzięcia wyniosła 2 418 143,00zł netto.

        Wykonanie modernizacji dróg przeciwpożarowych pozwoli na szybsze i bardziej efektywne prowadzenie akcji gaśniczej w razie zaistnienia pożaru a przez to zminimalizowanie szkód materialnych jak i zachowanie walorów przyrodniczych miejscowych lasów.

Kolejny program nosił nazwę Zwiększanie możliwości retencyjnych oraz przeciwdziałanie powodzi i suszy w ekosystemach leśnych na terenach nizinnych.

Celem ogólnopolskiego Programu małej retencji jest przeciwdziałanie powodzi i suszy, a co za tym idzie zmniejszenie zagrożenia pożarowego i powodziowego w skali lokalnej.

W ramach tego programu nadleśnictwo wykonało dwa zadania inwestycyjne:

·         „Rewitalizacja cieku rzeki Gąsawki Leśnej w Nadleśnictwie Gołąbki" – przywrócenie naturalnej zdolności retencjonowania wody, poprzez modernizację istniejących, budowę nowych progów i przepustów piętrzących, prowadząc do spowolnienia lub powstrzymania odpływu wody na cieku rzeki. Zadanie składa się z 16-tu obiektów w tym 11-tu przepustów piętrzących oraz 5-ciu progów. minimalna objętość retencjonowanej wody to 150 000m3.Wartość całego zadania wynosi około 750 000zł netto.

·         „Wykonanie obiektów małej retencji wodnej w Nadleśnictwie Gołąbki w Leśnictwach Oćwieka, Głęboczek, Długi Bród, Mięcierzyn Łysinin Niedźwiedzi Kierz i Mierucinek" – zadanie polegało na wykonaniu 23 obiektów małej retencji tj. piętnastu zbiorników retencyjnych, trzech zastawek, jednego progu i czterech przepustów. Łączna ilość retencjonowanej wody wynosi 313 465 m3.

Budowa obiektów małej retencji ma na celu retencjonowanie wody opadowej i roztopowej na obszarach lasów. Retencja wody poprawia bilans wodny w nadleśnictwie który obecnie jest ujemny, oraz zwiększa zasoby wodne w zbiornikach i w gruncie.

Projekt ten był współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko. Program realizuje ponad 200 nadleśnictw w kraju.