Tytuł projektu: Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu - mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych - kontynuacja (MRN3)

Podmioty realizujące projekt:

• Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe reprezentowane przez CKPŚ.
• 151 nadleśnictw z terenu 17 Regionalnych Dyrekcji Lasów Państwowych.
• Partnerzy projektu: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Centrum Ochrony Mokradeł.

Okres realizacji: 2024-2028

Cel główny projektu: 

Wzmocnienie odporności nizinnych ekosystemów leśnych na zagrożenia związane ze zmianami klimatu poprzez realizację do końca 2028 r. kompleksowych działań retencyjnych i przeciwerozyjnych ukierunkowanych na zapobieganie powstawaniu lub minimalizację negatywnych skutków naturalnych zjawisk/procesów klimatycznych takich jak susze i pożary, powodzie i podtopienia, intensywne lub długotrwałe opady atmosferyczne, ekstremalne przepływy wód w korytach, spływy powierzchniowe, niszczące działanie wód wezbraniowych.

Cele szczegółowe: 

• Rozwój systemów małej retencji poprzez wykonanie obiektów i kompleksowych zadań gromadzących wodę do końca 2028 r.
• Rozwój systemów związanych z przeciwdziałaniem zbyt intensywnym spływom powodującym nadmierną erozję wodną na terenach nizinnych poprzez wykonanie obiektów do końca 2028 r.

W Projekcie wyznaczono również dodatkowe cele związane z działaniami edukacyjnymi oraz monitoringiem tj.:

• Wzrost wiedzy nt. wpływu małej retencji wodnej na środowisko poprzez opracowanie metodologii oceny wpływu na podstawie monitoringu środowiska wybranych zadań do 2028 r.
• Zwiększenie efektywności działań w zakresie adaptacji do zmian klimatu poprzez opracowanie dobrych praktyk realizacji działań retencyjnych do końca roku 2028.
• Podniesienie świadomości ekologicznej społeczeństwa poprzez realizację wydarzeń edukacyjnych dla min. 800 uczestników do końca 2028 r.

Planowane działania:

W ramach projektu będą realizowane inwestycje łączące przyjazne środowisku metody techniczne i biotechniczne, obejmujące m.in.:

• budowę, rozbudowę, przebudowę, odbudowę zbiorników małej retencji oraz zbiorników suchych;
• budowę, rozbudowę, przebudowę, odbudowę małych urządzeń piętrzących oraz gromadzących wodę w szczególności zastawek, progów, przetamowań koryt, przepustów z piętrzeniem, zastosowanych w celu spowolnienia odpływu wód powierzchniowych i/lub stworzenia tzw. retencji korytowej oraz rozlewisk;
• renaturyzację siedlisk podmokłych w szczególności poprzez podniesienie poziomu wód i ich stabilizację;
• przebudowę, rozbudowę lub rozbiórkę obiektów niedostosowanych do wód wezbraniowych lub zastąpienie ich innym rodzajem budowli komunikacyjnej, ale także budowę nowych obiektów w celu zabezpieczenia koryta oraz ochronę jakości wód (przede wszystkim mostów, przepustów, brodów);
• zabezpieczenie obiektów infrastruktury leśnej przed skutkami nadmiernej erozji wodnej związanej z nawalnymi opadami (m.in. kaszyce, narzut kamienny, umocnienia skarp);
• unaturalnianie koryt poprzez odtwarzanie naturalnej geometrii i trasy (remeandrowanie cieków naturalnych, meandrowanie rowu), tworzenie zróżnicowanych siedlisk w korycie np. układ bystrze-ploso oraz odtwarzania terenów zalewowych.

Projekt stanowi kontynuację działań realizowanych przez Lasy Państwowe w ramach projektów współfinansowanych z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007-2013 i 2014-2020.

W projekcie planuje się wykonanie łącznie 1030 sztuk obiektów i kompleksowych zadań (wskaźnik produktu), osiągnięcie pojemności obiektów małej retencji o wartości 7 065,2 tys. m3 oraz osiągnięcie objętości obiektów małej retencji w wartości 5 700 tys. m3 (wskaźnik rezultatu).
Ponadto dodatkowym wskaźnikiem realizacji projektu będzie podniesienie świadomości ekologicznej społeczeństwa poprzez organizację wydarzeń edukacyjnych dla min. 800 uczestników.

Planowana wartość projektu:

Całkowity koszt realizacji projektu: 511 560 000 zł
Kwota wydatków kwalifikowalnych: 405 670 000 zł
Kwota dofinansowania z UE: 323 359 557 zł

#FunduszeUE

Tytuł Projektu: Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu - zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów (PPOŻ2)

Podmioty realizujące projekt:

• Beneficjent: Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państowe - Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych.
• 153 nadleśnictw z 17 RDLP.

Okres realizacji: 2024-2028

Cel główny projektu:

Celem projektu jest poprawa sprawności systemu wczesnego ostrzegania, prognozowania i szybkiego reagowania w sytuacji wystąpienia zagrożeń związanych z pożarami lasów pozostających w zarządzie PGL LP.

Cele szczegółowe:

• zwiększenie powierzchni leśnych objętych monitoringiem poprzez budowę, przebudowę i remont dostrzegalni przeciwpożarowych;
• sprawne lokalizowanie źródła zagrożenia za pomocą systemu monitorującego, obejmującego obszary leśne jak i poza lasami;
• poprawa dokładności prognozowanie zagrożenia pożarowego na podstawie danych meteorologicznych;
• skuteczne przystępowanie do gaszenia pożarów z udziałem sprawnego technicznie, nowoczesnego sprzętu poprzez zakup samochodów patrolowo-gaśniczych;
• zwiększenie dostępności miejsc zaopatrzenia w wodę, przydatne do ograniczania, rozprzestrzeniania, gaszenia i dogaszania pożarów lasów poprzez budowę, przebudowę i remont punktów czerpania wody.

Planowane działania:

W ramach projektu będą realizowane następujące działania:

• rozwój i modernizacja systemów wczesnego ostrzegania i prognozowania zagrożeń, w tym:

    - budowa, przebudowa i remont dostrzegalni przeciwpożarowych,
    - budowa i modernizacja masztów, wspierających funkcjonowanie systemu do lokalizacji pożarów,
    - budowa i doposażenie stacji meteorologicznych,
    - zakup nowoczesnego sprzętu umożliwiającego identyfikację i lokalizację pożarów oraz doposażenie PAD.

• wsparcie techniczne systemu ratowniczo-gaśniczego na wypadek wystąpienia pożarów lasów, w tym:

    - zakup samochodów patrolowo-gaśniczych;
    - budowa, przebudowa i remont punktów czerpania wody.

Projekt stanowi kontynuację działań realizowanych przez Lasy Państwowe w ramach projektu współfinansowanego z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020.

Planowane rezultaty projektu:

• Liczba wspartych obiektów dla celów ochrony przed pożarami lasów (dostrzegalnie przeciwpożarowe, maszty przekaźnikowe, maszty METEO) - 77 szt.
• Liczba zakupionych urządzeń wspierających system ochrony przed pożarami lasów (system do lokalizacji pożarów, doposażenie PAD, stacje METEO, samochody) - 199 szt.
• Liczba PCW (punkty czerpania wody) wybudowanych, przebudowanych lub wyremontowanych - 151 szt.

Bezpośrednimi odbiorcami projektu są nadleśnictwa, w których użytkowane będą powstałe lub modernizowane w projekcie obiekty oraz zakupiony z jego środków sprzęt. Innymi interesariuszami projektu będą podmioty, których zadaniem jest prowadzenie działań na rzecz ochrony przyrody lub nadzór nad obszarami chronionymi. Będą to zatem, poza jednostkami Lasów Państwowych, organy administracji publicznej odpowiedzialne za zadania związane z ochroną przyrody (RDOŚ, GDOŚ, parki narodowe, gminy, organy wydające decyzje administracyjne), pośrednio także jednostki korzystające z rezultatów projektu i wypracowanej wiedzy i doświadczeń (Straż Pożarna, OSP), okoliczni mieszkańcy, jak również ogół społeczeństwa.

Planowana wartość projektu:

Całkowity koszt realizacji projektu: 160 309 276,71 zł

Kwota wydatków kwalifikowalnych: 116 581 733,78 zł

Kwota dofinansowania z UE: 92 927 299,99 zł

Poziom dofinansowania: 79,71%

#FunduszeUE

Cel - wzmocnienie odporności na zagrożenia związane ze zmianami klimatu w nizinnych ekosystemach leśnych. Podejmowane działania będą ukierunkowane na zapobieganie powstawaniu lub minimalizację negatywnych skutków zjawisk naturalnych takich jak: niszczące działanie wód wezbraniowych, powodzie i podtopienia, susza i pożary.

Cel główny projektu zostanie osiągnięty poprzez realizację kompleksowych działań polegających na zabezpieczeniu lasów przed kluczowymi zagrożeniami związanymi ze zmianami klimatycznymi. Obejmą one rozwój systemów małej retencji oraz przeciwdziałanie nadmiernej erozji wodnej na terenach nizinnych.

Cele uzupełniające:

• odbudowa cennych ekosystemów naturalnych, a tym samym pozytywny wpływ na ochronę różnorodności biologicznej;
• ocena skutków przyrodniczych wykonywanych zadań realizowana poprzez prowadzenie monitoringu powykonawczego wybranych zadań adaptacyjnych. 

W ramach projektu będą realizowane inwestycje związane z:

• budową, przebudową, odbudową i poprawą funkcjonowania zbiorników małej retencji, wraz z niezbędną infrastrukturą umożliwiającą czerpanie wody do celów przeciwpożarowych przez jednostki PSP;
• budową, przebudową, odbudową i poprawą funkcjonowania małych urządzeń piętrzących w celu spowolnienia odpływu wód powierzchniowych oraz ochrony gleb torfowych;
• adaptacją istniejących systemów melioracyjnych do pełnienia funkcji retencyjnych z zachowaniem drożności cieku dla ryb;
• zabezpieczeniem obiektów infrastruktury leśnej przed skutkami nadmiernej erozji wodnej, związanej z gwałtownymi opadami;
• przebudową i rozbiórką obiektów hydrotechnicznych niedostosowanych do wód wezbraniowych (mostów, przepustów, brodów).

Projekt wykorzystuje kompleksowe zabiegi łączące przyjazne środowisku metody przyrodnicze i techniczne. Planowane są w większości małe obiekty/budowle o prostej konstrukcji budowane z zastosowaniem materiałów naturalnych. Wybierane technologie mają być przyjazne dla naturalnego środowiska przyrodniczego.

Bezpośrednim efektem realizacji projektu będzie zretencjonowanie 2,1 mln m³ wody. Wartość projektu:

• planowany całkowity koszt realizacji projektu wynosi 234 670 000,00 zł,
• maksymalna kwota wydatków kwalifikowalnych wynosi 170 000 000,00 zł,
• maksymalna kwota dofinansowania z funduszy europejskich wynosi 144 500 000,00 zł.

Nadleśnictwo Gołąbki bierze udział w programie ….

Przymierzamy się do własnego projektu, pod roboczą nazwą; „Nawadnianie obszarów leśnych z wykorzystaniem wody kopalni kruszywa Wapienno".

Projekt ulokowano w Leśnictwach Szczepanowo i Niedźwiedzi Kierz, przewiduje doprowadzenie wód z odwodnienia kopalni Wapienno na obszary leśne pozwoli na wykorzystanie wody do nawodnień leśnych. Obiekt Szczepanowo ma na celu nawadnianie obszarów leśnych z wykorzystaniem wody z odwodnienia złoża kamienia wapiennego w Wapiennie.

Nawodnienie planowane jest poprzez doprowadzenie wody doprowadzalnikiem składającym się z rowu  i rurociągu, zaopatrzonym w uzbrojenie w postaci zastawek i wpustów Woda z odwodnienia kopalni Wapienno będzie podawana z odkrywki Wapienno rurociągiem tłocznym do punktu odbioru wody który stanowi studnia ujściowa ze zbiornikiem wyrównawczym, przez eksploratora kopalni Wapienno – La Farge Holcim

Ze zbiornika wyrównawczego doprowadzalnikiem – rowem otwartym woda grawitacyjnie zostanie doprowadzona do  obiektu  Kacze Doły -  kompleksu zbiorników wodnych, które w obecnej chwili są wyłączone z użytkowania z braku wody. Również kompleks leśny w rejonie obiektu jest wyłączony z gospodarki leśnej.

Po trasie rowu otwartego przewiduje się wpusty wodne celem odtworzenia kompleksów wodno – błotnych, które uległy degradacji. Następnie doprowadzalnik jako rurociąg tranzytowy i rów otwarty ma na celu doprowadzenie wody do  istniejącego obiektu Niedźwiedzi Kierz – istniejących zbiorników wodnych. Zostały one wykonane w ramach małej retencji wodnej i zabezpieczenia przeciw powodziowego jako zbiorniki suche w ramach wcześniejszego projektu.  

Po wykonaniu doprowadzalnika istnieje możliwość nawodnienia obszarów leśnych  w leśnictwie Niedźwiedzi Kierz, które stanowią kompleks błotno – wodny. Obecnie jest on zdegradowany z powodu braku wody, co ujemnie wpływa na drzewostan, prowadzi do wypadania drzew.

W chwili obecnej wody z odwodnienia  kopalni odkrywkowej Wapienno są odprowadzane do rowu melioracji szczegółowej R-K melioracyjnego we wsi Krotoszyn, gmina Barcin. Woda nie zasila ekosystemu, tracona jest bezpowrotnie.

Rów melioracji szczegółowej R-K położony jest w zlewni hydrologicznej bezpośredniej Noteci. Rów R-K bierze swój początek z lokalnego jeziorka we wsi Szczepanowo, przepływa przez kompleksy użytków leśnych Szczepanowo, przez wieś Krotoszyn i wpada do Noteci w mieście Barcin, pełni funkcję odprowadzalnika wód powierzchniowych i melioracyjnych wsi Szczepanowo, Wapienno, Krotoszyn, oraz wód z  odwodnienia kopalni odkrywkowej  Wapienno.                                                                                                                                                                                                                                    

Rów R-K w km 3+040 jest zasilany przez zrzut wody z odwodnienia kopalni odkrywkowej Wapienno, zlewnia hydrologiczna rowu w tym przekroju wynosi 12,05 km². Całkowita zlewnia rowu RK wynosi 16,0 km².

JP

Więcej o projekcie LP: http://www.ckps.lasy.gov.pl/o-projekcie#.WNDqrGczWUk

Nadleśnictwo Gołąbki zrealizowało w ostatnich latach kilka poważnych inwestycji w ramach unijnych programów.

W ramach działania 226 „Odtwarzanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego przez katastrofy oraz wprowadzanie instrumentów zapobiegawczych" wykonano dwie inwestycje.

Pierwsze zadanie w ramach tego programu nosiło nazwę  „Wzmocnienie ochrony przeciwpożarowej lasu poprzez modernizację i odbudowę drogi przeciwpożarowej nr 1 w Leśnictwie Długi Bród o łącznej długości 7,3km" i zostało wykonane w 2011 roku.

Zrealizowanie przedsięwzięcia pozwoliło udostępnić około 2000ha lasu dla sił i środków szybkiego działania podczas prowadzenia akcji ratowniczo-gaśniczej. Odcinek ten jest jedyną drogą udostępniającą lasy leśnictwa Długi Bród oraz częściowo Mięcierzyn do zabezpieczenia przed powstaniem klęski żywiołowej lub katastrofy. Modernizacja drogi dała możliwość użycia, na wypadek pożaru, najnowocześniejszego sprzętu o dużej wydajności i ciężarze własnym – nawet do 30 ton. W skład drogi wchodzi drugi ważny element systemu ochrony przeciwpożarowej jakim jest punkt czerpania wody wraz z placem manewrowym.

W 2013r. zrealizowano „Modernizację drogi pożarowej nr 1 w Nadleśnictwie Gołąbki o łącznej długości 11,3km w Leśnictwach: Oćwieka, Głęboczek, Jeziora, Smolary oraz remont sięgacza ppoż. do lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa, o łącznej długości 0,615km w Leśnictwie Jeziora". Pomoc przyznana z Funduszy Unii Europejskiej na realizacje całego przedsięwzięcia wyniosła 2 418 143,00zł netto.

        Wykonanie modernizacji dróg przeciwpożarowych pozwoli na szybsze i bardziej efektywne prowadzenie akcji gaśniczej w razie zaistnienia pożaru a przez to zminimalizowanie szkód materialnych jak i zachowanie walorów przyrodniczych miejscowych lasów.

Kolejny program nosił nazwę Zwiększanie możliwości retencyjnych oraz przeciwdziałanie powodzi i suszy w ekosystemach leśnych na terenach nizinnych.

Celem ogólnopolskiego Programu małej retencji jest przeciwdziałanie powodzi i suszy, a co za tym idzie zmniejszenie zagrożenia pożarowego i powodziowego w skali lokalnej.

W ramach tego programu nadleśnictwo wykonało dwa zadania inwestycyjne:

·         „Rewitalizacja cieku rzeki Gąsawki Leśnej w Nadleśnictwie Gołąbki" – przywrócenie naturalnej zdolności retencjonowania wody, poprzez modernizację istniejących, budowę nowych progów i przepustów piętrzących, prowadząc do spowolnienia lub powstrzymania odpływu wody na cieku rzeki. Zadanie składa się z 16-tu obiektów w tym 11-tu przepustów piętrzących oraz 5-ciu progów. minimalna objętość retencjonowanej wody to 150 000m3.Wartość całego zadania wynosi około 750 000zł netto.

·         „Wykonanie obiektów małej retencji wodnej w Nadleśnictwie Gołąbki w Leśnictwach Oćwieka, Głęboczek, Długi Bród, Mięcierzyn Łysinin Niedźwiedzi Kierz i Mierucinek" – zadanie polegało na wykonaniu 23 obiektów małej retencji tj. piętnastu zbiorników retencyjnych, trzech zastawek, jednego progu i czterech przepustów. Łączna ilość retencjonowanej wody wynosi 313 465 m3.

Budowa obiektów małej retencji ma na celu retencjonowanie wody opadowej i roztopowej na obszarach lasów. Retencja wody poprawia bilans wodny w nadleśnictwie który obecnie jest ujemny, oraz zwiększa zasoby wodne w zbiornikach i w gruncie.

Projekt ten był współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko. Program realizuje ponad 200 nadleśnictw w kraju.