Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie.

Na terenach niezabudowanych, jeżeli nie stanowi to zagrożenia dla ludzi lub mienia, drzewa stanowiące pomniki przyrody podlegają ochronie aż do ich samoistnego, całkowitego rozpadu (art. 40 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody).

W Polsce formalnie występuje 31 404 pomniki przyrody, natomiast na terenie województwa kujawsko-pomorskiego znajduje się około 2250 obiektów. W zasięgu terytorialnym nadleśnictwa zlokalizowanych jest 454 pomników.

Ustanowienie i odwołanie pomnika przyrody następuje w drodze uchwały rady gminy.

Na terenie Nadleśnictwa Gołąbki znajduje się obecnie 38 pomniki przyrody w tym pomniki grupowe (aleja modrzewiowa). Cztery z nich to głazy narzutowe występuje też jedno źródło a pozostałe to drzewa pomnikowe. Pomniki przyrody zlokalizowane są zarówno w obrębie Gołąbki jak i Szczepanowo.
Obiekty zlokalizowane bezpośrednio na terenach pod zarządem Lasów Państwowych zestawiono w tabeli poniżej. Wszystkie dostępne informacje szczegółowe o poszczególnych pomnikach przyrody opracowano w oparciu o Bazę Centralnego Rejestru Form Ochrony Przyrody GDOŚ. Aktualizacji dokonano na podstawie danych przekazanych przez nadleśnictwo, dostępnych danych historycznych oraz weryfikację terenową. 

W alei modrzewiowej nastąpił ubytek ilości drzew pomnikowych w stosunku do aktu powołującego (pierwotnie 32 szt.). Dwa drzewa zostały usunięte w 1993 roku z powodu ich uschnięcia (zezwolenie OS-III-6130-18/93). Trzy modrzewie ubyły ze stanu posiadania nadleśnictwa w wyniku sprzedaży osady z gruntem na którym znajdowały się drzewa. Dwa z nich zostały usunięte w 2021 roku na podstawie uchwał Rady Gminy w Dąbrowie nr: XXIII/174/2021 z dnia 13 września 2021 r. oraz XXV/202/2021 z dnia 16 grudnia 2021 r (stwierdzono też, że drzewa te przynależą do gruntów Gminy Dąbrowa) (obecnie pozostało jedno drzewo – nie wykazywane w zestawieniu nadleśnictwa). W roku 2022 wydano decyzję nr RO-R.6131.29.2022 w sprawie usunięciu jednego modrzewia z gruntów nadleśnictwa. Zatem w stanie posiadania Nadleśnictwa Gołąbki występuje 26 modrzewi, przy czym należy zaznaczyć, że ich lokalizacja na granicy działek może wskazywać też innego właściciela (gminę Dąbrowa). W minionym dziesięcioleciu zostały zniesione pomniki przyrody wiąz i dąb szypułkowy w oddziale 177a w związku z przekazaniem gruntów pod budowę drogi ekspresowej S-5. 

16 grudnia 2024 roku Rada Miejska Gąsawy ustanowiła nowe pomniki przyrody. 

Drzewiaste pomniki przyrody podlegają szczególnej ochronie prawnej polegającej na zakazie:
1) wycinania, niszczenia, pozyskiwania, uszkadzania i podkopywania drzew,
2) zrywania kory, pączków, kwiatów, owoców i liści z drzew,
3) rycia napisów lub znaków na drzewach,
4) umieszczania tablic, ogłoszeń, napisów albo innych znaków na drzewach niezwiązanych z ich ochroną,
5) wchodzenia na drzewa,
6) wznoszenia jakichkolwiek budynków, budowli, urządzeń lub instalacji w odległości
(promieniu) do 15 m włącznie od drzew,
7) usuwania i niszczenia pokrywy glebowej, palenia ognisk oraz zanieczyszczania terenu wszelkiego rodzaju odpadami i innymi nieczystościami w pobliżu drzew (w promieniu 15 m włącznie),
8) oddziaływania na drzewa w jakikolwiek inny sposób niezwiązany z ich ochroną.

Zostało ono uznane jako pomnik przyrody, zimą raczej nie zamarza, jest położone kilka metrów od wschodniego brzegu Jeziora, pośród lasu mieszanego (dęby, buki, sosny). Wokół teren pocięty jest licznymi jarami, co przydaje mu uroku i tajemniczej aury. Ze źródła wybija woda z wydajnością ok. 8 litrów na minutę a jego najbliższe otoczenie obudowano rodzajem kamiennego ujęcia z daszkiem. Dostęp dla zainteresowanych od asfaltowej drogi Annowo - Wiktorowo leśnym duktem, ok. 600 m. W pobliżu znajduje się również głaz narzutowy - Kamienny Dom, także pomnik przyrody. Ze Źródłem św. Huberta związana jest legenda o myśliwym, który nie szanował zwierzyny (szczegóły w załączonym pliku).

Warto o tym wspomnieć, gdyż 3 listopada obchodzony jest Hubertus, dzień szczególnie ważny dla myśliwych i leśników. Ale nie tylko, również jeźdźcy konni świętują w tym czasie zakończenie sezonu. Dla myśliwych to początek  jesienno - zimowych polowań.

W tym roku podobne obchody są ograniczone do symbolicznych spotkań i wspomnień. Epidemia koronawirusa, ograniczenia sanitarne, w tym zakaz większych zgromadzeń, spowodowały, że leśnicy i myśliwi muszą odłożyć świętowanie do lepszych czasów.   

Wspomnienie Św Huberta to nie tylko hołd oddany patronowi, ale również kultywowanie tradycji z długą historią. Jako element etyki kształtuje charaktery adeptów łowiectwa, określa stosunek do zwierza i szacunek do naturalnego środowiska. W końcu zwierzyna w lesie znajduje schronienie, tutaj czuje się najlepiej …

JP