Lista aktualności Lista aktualności

Powrót

8 lat po huraganie...

8 lat po huraganie...

Noc z 11 na 12 sierpnia 2017 r. przeszła do historii polskiego leśnictwa jako moment największej klęski abiotycznej ostatnich dekad. Przez Polskę przeszedł układ burzowy typu bow echo, który w wielu miejscach generował huraganowe porywy wiatru przekraczające 150 km/h. Pas zniszczeń biegł od Dolnego Śląska przez Wielkopolskę, Kujawy i Pomorze aż po wybrzeże Bałtyku. Łącznie uszkodzonych zostało około 80 tys. ha lasów, a skutki szczególnie mocno odczuli leśnicy z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Toruniu – to właśnie na tym terenie nawałnica pozostawiła po sobie najbardziej rozległe w kraju obszary zupełnych zniszczeń.

Skala szkód w sieci Lasów Państwowych była bezprecedensowa. W granicach RDLP w Toruniu zniszczeniu uległo około 18 tys. ha lasu, co oznaczało przewrócenie lub złamanie około 5,2 mln m³ drzew.

Pierwsze dni po nawałnicy miały charakter ratowniczy. Priorytetem było bezpieczeństwo ludzi – udrożnienie dróg, usunięcie zwalonych drzew zagrażających zabudowaniom, liniom energetycznym i szlakom komunikacyjnym oraz zabezpieczenie infrastruktury. Do prac kierowano setki osób i ciężki sprzęt.

Równolegle do porządkowania terenu rozpoczęto planowanie odbudowy ekosystemów. Po kilku miesiącach od klęski RDLP w Toruniu miała gotowy harmonogram przywracania lasów: wykonano analizy siedliskowe, ustalono kolejność zabiegów i zabezpieczono materiał sadzeniowy. W szkółkach rozpoczęto produkcję ponad 137 mln sadzonek kilkudziesięciu gatunków drzew i krzewów. Dzięki temu już w 2018 r. odnowiono ponad 1,2 tys. ha, w 2019 r. kolejne 5 tys. ha, a do 2024 r. odnowienia objęły niemal wszystkie powierzchnie poklęskowe.

Metody odbudowy dostosowywano do lokalnych warunków. Łączono odnowienia sztuczne z naturalnymi, pozostawiano kępy biocenotyczne oraz martwe drewno jako element wzbogacający różnorodność biologiczną, a skład gatunkowy upraw tworzono tak, aby zwiększyć odporność drzewostanów na przyszłe ekstremalne zjawiska pogodowe. W miejscach o podwyższonej presji zwierzyny wprowadzano osłony upraw i grodzenia.

Szybkie uprzątnięcie i wywiezienie wiatrołomów zmniejszało ryzyko pożarów i gradacji owadów, a równolegle umożliwiało mechaniczne przygotowanie gleby i terminowe nasadzenia. O powodzeniu akcji decydowały zarówno kompetencje techniczne, jak i miękkie kompetencje zarządcze – dobra komunikacja wewnętrzna, logistyka i współpraca z samorządami oraz służbami ratunkowymi.

Odbudowie towarzyszyła komunikacja i edukacja. Nadleśnictwo Rytel – jedno z najbardziej doświadczonych przez nawałnicę – przygotowało projekt „W ślad za huraganem”, zrealizowany na 5. rocznicę wydarzeń. Wytyczono turystyczno‑edukacyjną trasę w formie dwóch pętli, oznakowano punkty przystankowe z opisami i kodami QR, przygotowano infrastrukturę towarzyszącą, a kulminacją była konferencja 11 sierpnia 2022 r. z udziałem przedstawicieli RDLP, służb i lokalnej społeczności.

Przykłady lokalne pokazują skalę i tempo przemian. W Nadleśnictwie Rytel ścieżka „W ślad za huraganem” prowadzi przez miejsca, w których jeszcze kilka lat temu zalegały tysiące metrów sześciennych powalonych drzew. Dziś widać tam młode lasy, zróżnicowane gatunkowo, przemyślane pod kątem siedliska i odporności. Kluczowe było przywrócenie także funkcji społecznych lasu – odtworzenie przejezdności dróg, bezpieczeństwa na szlakach i możliwości prowadzenia gospodarki leśnej.

Odbudowa nie kończy się na posadzeniu drzew. W kolejnych latach leśnicy pielęgnują odnowienia: kontrolują zachwaszczenie, uzupełniają luki, monitorują szkody od zwierzyny oraz reagują na lokalne zagrożenia – od suszy po gradacje owadów. W miarę wzrostu drzewostanów wraca pełen wachlarz funkcji lasu: ochrona gleb i wód, pochłanianie CO₂, drewno dla gospodarki oraz przestrzeń do wypoczynku i edukacji.

Z perspektywy ośmiu lat widać pełny cykl działań: od akcji ratowniczej, przez porządkowanie, po odnowienia i pielęgnację. Dziś młode pokolenia drzew przejmują funkcje leśne – ochronne, przyrodnicze, społeczne i produkcyjne. Doświadczenia RDLP w Toruniu są wykorzystywane w szkoleniach i stanowią punkt odniesienia przy reagowaniu na przyszłe klęski.